Coraz mniej dzieci w Walii mówi po walijsku – spadek z 59 do 48 procent, apel o nowe szkoły walijskojęzyczne

Coraz mniej dzieci w Walii potrafi mówić po walijsku – wynika z najnowszych danych badania Annual Population Survey, opublikowanych w tym tygodniu. Jak podaje nadawca publiczny BBC, 31 marca 2019 r. po walijsku mówiło 275 000 dzieci w wieku od 3 do 15 lat, czyli 59 procent. Do 30 czerwca 2026 r. odsetek spadł do 48 procent, a liczba mówiących – do 234 300, czyli o 40 700. Organizacja działająca na rzecz języka walijskiego wzywa rząd Walii do zakładania nowych szkół walijskojęzycznych.

Rząd Walii zapewnia, że chce, by do 2050 r. po walijsku mówił milion osób. Zapowiada też pełne wdrożenie ustawy o języku walijskim i edukacji (Welsh Language and Education Act), by każde dziecko mogło stać się „pewnym siebie i samodzielnym” użytkownikiem walijskiego. Z badania wynika, że dzieci w wieku od 3 do 15 lat częściej niż jakakolwiek inna grupa wiekowa deklarują, że mówią po walijsku.

„Lata pandemii wpłynęły na naukę”

Heini Gruffudd, przewodniczący organizacji Dyfodol i’r Iaith, ocenił, że „bardzo prawdopodobne” jest, iż lata pandemii Covid-19 odbiły się na nauce walijskiego w szkołach. Spadek nazwał rozczarowującym, ale zaapelował o ostrożność przy interpretowaniu odsetka dzieci poniżej 15 lat, które mówią po walijsku. Jak wyjaśnił, skoro do walijskojęzycznych szkół podstawowych chodzi do 23 procent uczniów, a do szkół średnich jeszcze mniej, zaskakuje, że mówiących po walijsku ma być dwa razy więcej. Jego zdaniem trzeba wiedzieć, co rodzice rozumieją przez „mówienie po walijsku”, bo może to odbiegać od oczekiwań organizacji.

Zdajemy sobie jednak sprawę, że szkoły walijskojęzyczne nie rozwinęły się w ciągu ostatnich 10 lat tak, jak oczekiwano. Rząd musi szukać nowych sposobów zakładania szkół walijskojęzycznych, zwłaszcza w miastach. To da wzrost rzeczywistej liczby osób poniżej 15. roku życia, które mówią po walijsku – podkreślił Gruffudd.

Ponad 845 000 mówiących po walijsku

W roku zakończonym 30 czerwca 2026 r. po walijsku potrafiło mówić według badania 27,4 procent mieszkańców Walii w wieku co najmniej 3 lat, czyli około 845 200 osób. To o 0,2 punktu procentowego więcej niż rok wcześniej, gdy odsetek wynosił 27,2 procent. Wzrost nie jest jednak uznawany za istotny statystycznie, bo między tymi okresami zmienił się sposób prowadzenia badania. Jak poinformował brytyjski urząd statystyczny ONS, na pytania o język walijski odpowiedziało 17 486 osób.

Najwięcej osób mówiących po walijsku mieszka w Cardiff (93 900), hrabstwie Gwynedd (93 300) i hrabstwie Carmarthenshire (85 500), a najmniej w Merthyr Tydfil (7 400) i Blaenau Gwent (8 500). Najwyższy odsetek mówiących po walijsku ma Gwynedd – 75,9 procent, a za nim wyspa Anglesey – 64,6 procent. Najniższy odsetek odnotowano w Merthyr Tydfil i Blaenau Gwent – po 12,3 procent – oraz w Bridgend – 12,7 procent.

Spośród badanych 31,5 procent (972 300 osób) deklaruje, że rozumie mówiony walijski, 25 procent (771 400) potrafi czytać, a 22,5 procent (693 800) – pisać po walijsku. Według badania liczba mówiących po walijsku w ostatnich dwóch latach na ogół malała. Od marca 2010 r., gdy wynosiła 25,2 procent (731 000 osób), generalnie jednak rosła, po stopniowym spadku w latach 2001-2007.

Rząd Walii zapewnia, że jest zdeterminowany, by osiągnąć milion mówiących po walijsku do 2050 r. i zwiększyć używanie walijskiego we wszystkich dziedzinach codziennego życia.