Król Karol III otworzył siódmą kadencję parlamentu Walii – pochwała »poczucia przynależności« i protest przed Senedd

Król Karol III, wraz z królową Kamilą, oficjalnie otworzył siódmą kadencję parlamentu Walii (Senedd), chwaląc w przemówieniu „poczucie przynależności” mieszkańców Walii. Jak podaje nadawca publiczny BBC, wizyta była pierwszym oficjalnym spotkaniem monarchy z pierwszym ministrem Walii Rhunem ap Iorwerthem (Plaid Cymru) po wyborczym zwycięstwie walijskiej partii Plaid Cymru, wyrastającej z silnej tradycji republikańskiej. W wystąpieniu przed parlamentem, na którym obecna była większość z 96 posłów, w tym przedstawiciele opozycyjnych ugrupowań Reform UK, Partii Pracy i Partii Konserwatywnej, król wyraził też zaniepokojenie wpływem zmian klimatu na walijską przyrodę. Przed budynkiem przez cały czas wizyty protestowało około 30 osób, a jedna z nich została zatrzymana.

Demonstranci zebrani przy schodach Senedd skandowali m.in. „Nie mój król” i „Precz z koroną”. Jedna osoba została zatrzymana w związku z podejrzeniem naruszenia ustawy o porządku publicznym (Public Order Act).

Zgodnie z planem w ceremonii miała wystąpić poetka narodowa Walii, jednak do tego nie doszło. Władze parlamentu odrzuciły wiersz, który napisała na tę okazję, i odwołały jej występ.

Podczas wizyty król zapowiedział, że w przyszłym tygodniu wróci do Walii, by odwiedzić Aberfan, miejsce katastrofy hałdy węglowej z 1966 r., i spotkać się z jednym z ocalałych, którego jako sześciolatka wydobyto spod gruzów.

Powitanie w Cardiff

Przybycie monarchy do Cardiff obwieścił salut 21 salw armatnich w zatoce Cardiff Bay. Na schodach Senedd króla powitał lider Plaid Cymru ap Iorwerth wraz z przewodniczącym walijskiego parlamentu Huw Irranca-Daviesem oraz ministrem ds. Walii Stephenem Kinnockiem (Partia Pracy), który reprezentował brytyjski rząd.

Zwracając się do posłów, król podkreślił, że przez znaczną część życia czuł się „niezwykle wyróżniony i dumny” ze szczególnej więzi z Walią, jej językiem, kulturą i krajobrazem.

Charakter i tożsamość Walii zawsze wyrastały z siły jej miejsc oraz z opartych na zaufaniu, służbie i dobrosąsiedztwie relacji, które w nich panują. To wyjątkowo walijska idea więzi – głębokiego związku między miejscem, ludźmi, kulturą i przynależnością – mówił monarcha.

„Podejmując zadanie rządzenia, będziecie zawsze pamiętać o tych wspólnych atutach i czerpać z nich inspirację, pracując dla mieszkańców tego wyjątkowego zakątka Ziemi” – dodał.

Król mówi o zmianach klimatu

Monarcha wyraził też zaniepokojenie skutkami zmian klimatu. Tego lata część Walii nawiedziły pożary.

Nikt nie mógł nie zauważyć, jak podczas tegorocznych upałów zmieniły się same barwy naszej przyrody. Nikt też nie mógł nie poczuć głębokiego niepokoju o to, co to oznacza dla naszej szybko zmieniającej się planety. Jestem pewien, że wszyscy dzielimy najgłębszą troskę o środowisko tego kraju, które powierzono naszej opiece – powiedział król.

„Nowy rozdział” walijskiej demokracji

Ap Iorwerth ocenił, że ceremonia otwiera „nowy rozdział” narodowej demokracji, a samo otwarcie parlamentu nie przypominało żadnego z wcześniejszych. Przed majowymi wyborami liczba posłów Senedd wzrosła do 96, co – jak podkreślił pierwszy minister – było „ważnym momentem w dalszej ewolucji walijskiej demokracji”. Jego zdaniem dzięki tej zmianie parlament zyskał większe możliwości kontrolowania rządu.

Jak poinformował Pałac Buckingham, król odbył też audiencję z pierwszym ministrem w pobliskim Millennium Centre.

Przewodniczący parlamentu Irranca-Davies zwrócił się do nowych posłów wybranych w maju z przesłaniem, że instytucja „działa najlepiej, gdy rozumiemy, że różnica zdań nie musi oznaczać podziału”. „Będziemy się różnić i powinniśmy się różnić – ożywiona debata jest częścią zdrowej demokracji. Nie możemy jednak tracić z oczu tego, co sprowadza tu każdego z nas: wspólnej odpowiedzialności za służbę mieszkańcom Walii” – dodał.

Królowa Elżbieta II otwierała każdą wcześniejszą sesję Senedd przed swoją śmiercią cztery lata temu. Ostatni raz zrobiła to w 2021 r., gdy towarzyszyli jej obecny król i królowa.

Odrzucony wiersz poetki narodowej

Przed wydarzeniem w informacjach dla mediów zapowiadano, że podczas ceremonii wiersz odczyta poetka narodowa Walii Hanan Issa. W środę poetka napisała na Instagramie, że jej utwór „To Grow” odrzucono z uzasadnieniem, iż ceremonia ma charakter apolityczny. Wiersz nawiązywał m.in. do Strefy Gazy i opieki zdrowotnej dla osób transpłciowych. Jak przekazała Issa, odrzucono także drugą wersję, napisaną „bardziej abstrakcyjnym językiem”.

Poetka wyjaśniła, że otrzymała wytyczne, by w utworze „uczcić” członków Senedd i ich „sukces wyborczy, a jednocześnie przypomnieć o ich zobowiązaniu wobec mieszkańców Walii”.

Przede wszystkim jestem rozczarowana. To sala, w której toczy się dyskusja polityczna, a ta decyzja wyraźnie mówi, że dyskusja polityczna ujęta w formę wiersza nie jest mile widziana – dodała Issa.

Komisja zarządzająca Senedd przekazała, że „po procesie przygotowań uznano, iż wiersz nie pasuje do tej uroczystości”. Jak dodała, szanuje artystyczną niezależność poetki narodowej Walii i nadal docenia jej twórczość.

Rocznica katastrofy w Aberfan

W przyszłym tygodniu, 21 października, król i królowa wraz z następcą tronu księciem Williamem, księciem Walii, wrócą do południowej Walii, by oddać hołd ofiarom w ogrodzie pamięci w Aberfan, dokładnie 60 lat po katastrofie. 21 października 1966 r. osunęła się tam hałda odpadów kopalnianych, a błoto węglowe zalało szkołę podstawową i okoliczne domy.

67-letni obecnie Gareth Jones powiedział, że przyszedł na czwartkową ceremonię w Senedd, by pokazać królowi zdjęcie, na którym jego ojciec spotyka się z nim i jego siostrą dzień po tragedii.

Republikanin na czele rządu Walii

Spotkanie z liderem Plaid Cymru, partii opowiadającej się za niepodległością Walii i wyrastającej z silnej tradycji republikańskiej, miało ważny i symboliczny wymiar. Po majowych wyborach do Senedd partia ap Iorwertha przejęła władzę w rządzie Walii, zastępując Partię Pracy, która stała na czele każdego rządu od przekazania Walii części uprawnień (dewolucji) w 1999 r.

W wywiadzie dla portalu Politics Home w 2025 r. lider Plaid Cymru mówił, że nie wierzy w „królów i książąt”, ale zaznaczył, że ta kwestia nie jest dla niego politycznym priorytetem. Przyznał, że dla wielu mieszkańców Walii monarchia pozostaje ważna, ale – jak stwierdził – istnieją mocne argumenty za tym, by tytuł księcia Walii przeszedł do historii.

Na czym polega oficjalne otwarcie Senedd

Ceremonia otwarcia odbywa się po wyborach i formalnie rozpoczyna nową kadencję walijskiego parlamentu. Uczestniczy w niej głowa państwa, co podkreśla rolę Senedd w życiu publicznym Walii. Zmarła królowa otworzyła w 1999 r. pierwsze Zgromadzenie Narodowe Walii, poprzednika obecnego parlamentu, a następnie każdą kolejną kadencję po wyborach.

Podczas uroczystych posiedzeń używa się buły ceremonialnej. Podarował ją parlament australijskiego stanu Nowa Południowa Walia z okazji otwarcia budynku w 2006 r. Wykonano ją ręcznie ze złota, srebra i mosiądzu. Budynek Senedd, otwarty w 2006 r., obchodzi w tym roku 20-lecie. W majowych wyborach liczba posłów wzrosła z 60 do 96.