Siedem miesięcy bez budżetu w Irlandii Północnej – pracownicy ochrony zdrowia tracą cierpliwość

Rząd Irlandii Północnej (Executive) od siedmiu miesięcy roku budżetowego działa bez budżetu. Jak podaje nadawca publiczny BBC, praktyczne skutki tej sytuacji długo były zaskakująco mało odczuwalne. W tygodniu, który zakończył się w niedzielę 18 października, pojawiły się jednak realne konsekwencje: szpitalni lekarze stracili cierpliwość i zapowiedzieli dwa strajki w listopadzie. Na głosowanie nad akcją protestacyjną zdecydowały się także pielęgniarki.

Kierownictwo sektora publicznego przystosowało się do nadzwyczajnych procedur budżetowych. Pieniądze nadal płyną, usługi są świadczone, a pensje wypłacane.

Lekarze bez podwyżki, którą dostali koledzy w reszcie kraju

Brak budżetu Stormontu oznacza, że lekarze nie mogą dostać podwyżki o 3,5 procent, którą zarekomendował niezależny organ i którą zaakceptował minister zdrowia. W pozostałych częściach Wielkiej Brytanii lekarze dostają te dodatkowe 3,5 procent od kwietnia.

„Jak długo jeszcze mamy czekać?” – pytała Clodagh Corrigan z lekarskiego związku zawodowego British Medical Association (BMA).

Przedstawiciele BMA spotkali się z ministrem zdrowia dwa tygodnie wcześniej. Jak relacjonowała Corrigan, usłyszeli, że przed Bożym Narodzeniem podwyżki nie będzie, „o ile w ogóle”.

W odpowiedzi lekarze rezydenci przeprowadzą 24-godzinny strajk w piątek 20 listopada, a w kolejny poniedziałek, 23 listopada, lekarze konsultanci i specjaliści będą pracować w mocno ograniczonym zakresie. Niewykluczone, że wkrótce zastrajkują także pielęgniarki.

Pielęgniarki: „To haniebne”

Królewskie Kolegium Pielęgniarek (RCN) rozpoczęło głosowanie w sprawie akcji protestacyjnej – z tych samych powodów co lekarze.

To haniebne, że rok w rok personel pielęgniarski w Irlandii Północnej jest zmuszony walczyć o podwyżkę, którą koledzy w innych częściach Wielkiej Brytanii dostają jako coś oczywistego. Czy rządy Anglii, Szkocji albo Walii pozwoliłyby, by pracownicy ich służby zdrowia bez końca czekali na podwyżkę? Odpowiedź brzmi: nie. Dlaczego więc Irlandia Północna ma się na to godzić? – mówiła prof. Rita Devlin, dyrektor wykonawcza RCN w Irlandii Północnej.

Minister zdrowia Robbie Butler (Ulsterska Partia Unionistyczna) próbował przyjąć pojednawczy ton, przyznając zarazem, że bez porozumienia w sprawie budżetu nic się nie zmieni.

„Pozostaję zdecydowany wprowadzić tegoroczną podwyżkę, ale niestety obecnie nie mogę tego zrobić, dopóki nie zostanie uzgodniony wystarczający budżet dla mojego resortu” – przekazał.

Spór o pieniądze z Londynu

Budżetu nie ma, bo partie tworzące rząd Irlandii Północnej są zgodne, że obecne działanie brytyjskiej formuły finansowania regionów z autonomią zostawia je z tak małymi środkami, że nie są w stanie przygotować wykonalnego planu finansowego.

Brytyjski rząd przyznał, że potrzeba więcej pieniędzy, i zaproponował dodatkowe 1,5 miliarda funtów w ciągu trzech lat, z czego pierwsza transza w wysokości 525 milionów funtów miałaby zostać wypłacona w tym roku. Partie Stormontu uważają, że to zdecydowanie za mało.

„Porozumienie budżetowe musi obejmować podwyżki”

We wtorek 13 października minister finansów John O’Dowd (Sinn Féin) przedstawił swoje stanowisko w Zgromadzeniu Irlandii Północnej (Stormont).

Presja finansowa we wszystkich resortach w bieżącym roku budżetowym wynosi około 1,6 miliarda funtów. Oferta, która obecnie leży na stole, to około 525 milionów funtów. Same płace w sektorze publicznym to mniej więcej 500 milionów funtów, a każde porozumienie musi obejmować pieniądze na podwyżki dla nauczycieli, pielęgniarek i innych pracowników sektora publicznego – mówił.

Minister ds. Irlandii Północnej w brytyjskim rządzie Chris Bryant (Partia Pracy) zareagował zniecierpliwieniem.

„Nie można bez końca wydawać ponad stan, jak popadnie, i nie spodziewać się konsekwencji. To po prostu nieodpowiedzialne” – powiedział BBC.

W piątek 16 października Bryant odbył wirtualne spotkanie z ministrami rządu Irlandii Północnej. Nic nie wskazywało na porozumienie. Kolejne rozmowy zaplanowano na następny tydzień.

Według Bryanta ostatecznym terminem na porozumienie jest styczeń, bo wtedy skończą się pieniądze dostępne w ramach nadzwyczajnych procedur. Jeśli strajków ma nie być, porozumienie trzeba będzie osiągnąć znacznie wcześniej.

Ekspertka: „Bardzo trudna sytuacja”

Ann Watt, dyrektor ośrodka analitycznego Pivotal, oceniła, że to „bardzo trudna sytuacja”, w której „nie ma żadnego łatwego rozwiązania”.

Rząd Irlandii Północnej jasno mówi, że najbardziej zależy mu na przyznaniu tych podwyżek w sektorze publicznym. Trudno mi sobie wyobrazić, jak w tak krótkim czasie da się pogodzić te sprzeczności, skoro potrzeby są trzy razy większe niż dostępne środki – mówiła w programie BBC Sunday Politics.

Jak oceniła Watt, porozumienie z brytyjskim rządem jest możliwe, ale „pole manewru w tym roku jest bardzo ograniczone, biorąc pod uwagę etap, na którym jesteśmy”.

Dodała, że sektor publiczny w Irlandii Północnej jest „dużo, dużo większy niż w innych częściach Wielkiej Brytanii”, a środki otrzymywane od brytyjskiego rządu trzeba rozdzielić na „znacznie większą liczbę ludzi” niż w Anglii.