Zwroty dla opiekunów w aferze Carer’s Allowance idą bardzo wolno – sprawdzono około 1 procent spraw

Spośród szacowanych 233 300 spraw opiekunów, którzy nieświadomie zaciągnęli wysokie długi przez niezgodną z prawem zmianę wytycznych w Departamencie Pracy i Emerytur (DWP), przez pięć pierwszych miesięcy sprawdzono zaledwie 2 400, czyli 1,04 procent. Jak podaje dziennik The Guardian, zwrot otrzymała dotąd tylko garstka osób pobierających zasiłek dla opiekunów (Carer’s Allowance). Organizacje działające na rzecz opiekunów apelują do premiera Andy’ego Burnhama o interwencję i ostrzegają, że w obecnym tempie cała procedura potrwa około 40 lat.

Pierwsze oficjalne dane o ponownej ocenie spraw, którą DWP rozpoczął w kwietniu, potwierdzają, że anulowanie niesłusznie naliczonych nadpłat ruszyło powoli. W ciągu pięciu pierwszych miesięcy trzyletniego programu o wartości 75 milionów funtów zwrot otrzymało zaledwie 100 opiekunów – łącznie 40 000 funtów. Średnia kwota zwrotu dla jednej osoby wyniosła 342 funty.

„Głęboko rozczarowujące”

Organizacje opiekunów określają powolne tempo jako „głęboko rozczarowujące”. „Po latach czekania na sprawiedliwość, pięć miesięcy po rozpoczęciu procedury, sprawdzono sprawy tylko niewielkiej liczby opiekunów” – mówi Helen Walker, dyrektor generalna organizacji Carers UK.

Zdecydowana większość wciąż czeka na długie i niepewne rozstrzygnięcie, a opóźnienia nadal pogłębiają ich trudności finansowe. Potrzebny jest jasny i realistyczny plan przyspieszenia prac. Wobec 230 900 zidentyfikowanych spraw wciąż czekających na weryfikację te dane rodzą poważne pytania o to, czy DWP zdąży w ramach przewidzianego finansowania – podkreśla Walker.

Lider Liberalnych Demokratów Ed Davey, który od dawna upomina się o nieodpłatnie pracujących opiekunów, stwierdził: „Afera wokół Carer’s Allowance nie zaczęła się za jego kadencji, ale brak naprawy szkód szybko staje się aferą samą w sobie. Premier musi interweniować i przyspieszyć prace”.

DWP stawia na dokładność

Jak nieoficjalnie wiadomo, DWP postawił na dokładność zamiast szybkości i jest przekonany, że zakończy ponowną ocenę zgodnie z planem, do marca 2029 r. Do kwietnia przyszłego roku chce podwoić liczbę pracowników zajmujących się projektem do 250.

Procedura jest efektem oficjalnego przeglądu przygotowanego przez ekspertkę ds. praw osób z niepełnosprawnościami Liz Sayce i opublikowanego w ubiegłym roku. Wynikało z niego, że systemowe uchybienia DWP sprawiły, iż setki tysięcy opiekunów nieświadomie zaciągnęły długi z tytułu świadczeń sięgające nawet 20 000 funtów. Przegląd zlecono po nagradzanym śledztwie dziennikarskim The Guardian, które ujawniło, jak przez lata zaniedbań i błędów urzędników setki tysięcy nieodpłatnie pracujących opiekunów popadło w kłopoty finansowe i rozpacz.

„Dzisiejsze dane pokazują, że ponowna ocena ruszyła powoli. Bardzo ważne, by DWP przedstawił solidny plan przyspieszenia prac, tak aby ludzie mieli pewność, że nie będą długo czekać na sprawiedliwość” – powiedziała Liz Sayce dziennikowi w środę 14 października.

Na czym polegał błąd

Z danych wynika, że DWP zwrócił w całości nadpłaty 100 opiekunom na łączną kwotę 40 000 funtów, a kolejnym 100 opiekunom zmniejszył dług z tytułu nadpłat łącznie o 20 000 funtów. Kwota zwrócona opiekunom jest o 41 procent niższa, niż początkowo szacowano.

Ponowna ocena obejmuje sprawy, w których DWP złamał prawo, nie pozwalając opiekunom o nieregularnych zarobkach z pracy w niepełnym wymiarze godzin uśredniać dochodów w skali roku. W efekcie byli oni niesłusznie karani za przekroczenie limitów zarobków.

Jak wykazał przegląd Liz Sayce, problem z „uśrednianiem zarobków” pojawił się w 2020 r., gdy urzędnicy DWP po cichu zmienili obowiązujące wytyczne, nie informując o tym opiekunów i nie zasięgając opinii prawnej ani merytorycznej. Wielu opiekunów, którzy sądzili, że mogą uśredniać zarobki w okresie rocznym, otrzymało w rezultacie wezwania do zwrotu nadpłat.

Inne zalecenia czekają

Organizacje opiekunów chwalą rząd za działania na rzecz naprawy krzywd związanych z Carer’s Allowance. Są jednak sfrustrowane brakiem postępów we wdrażaniu innych zaleceń z przeglądu, dotyczących m.in. nadpłat wynikających z błędów w Universal Credit (głównym świadczeniu socjalnym dla osób w wieku produkcyjnym) oraz długów powstałych dlatego, że urzędnicy nie reagowali na informacje o zarobkach przekazywane przez opiekunów.

Jesteśmy na dobrej drodze, by zakończyć ponowną ocenę spraw Carer’s Allowance w zapowiedzianym wcześniej terminie trzech lat. Na potrzeby tej procedury rekrutujemy i szkolimy w sposób ciągły nowych urzędników orzekających, dbając o to, by poświęcić czas na ocenę spraw z dokładnością, na jaką zasługują opiekunowie. Mamy plany stopniowego zwiększania zasobów przez cały okres trwania procedury – przekazał rzecznik DWP.