W Wielkiej Brytanii rusza badanie leków na chorobę Alzheimera – najpierw metformina i atomoksetyna

W Wielkiej Brytanii ruszyło badanie kliniczne AD-SMART, które według naukowców może skrócić o lata poszukiwanie nowych terapii choroby Alzheimera. Jak podaje nadawca publiczny BBC, w ramach jednego badania testowanych będzie kilka leków naraz, na początek dwa już stosowane – w leczeniu cukrzycy typu 2 i zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD). Naukowcy sprawdzą, czy leki łagodzą objawy, takie jak problemy z pamięcią i myśleniem, i pomagają zachować jakość życia. Choroba Alzheimera to najczęstsza postać demencji – w Wielkiej Brytanii dotyka około 600 000 osób.

Pierwsza uczestniczka

Pierwszą osobą, która rozpoczęła leczenie w ramach badania, jest 67-letnia Angela Bucksey z hrabstwa Cambridgeshire, u której chorobę rozpoznano w styczniu. Jak powiedziała BBC, na Alzheimera chorowały wcześniej jej matka i ciotki, więc diagnoza była dla niej „raczej rozczarowaniem niż szokiem”. Udział w badaniu daje jej poczucie, że „przynajmniej coś robi”. Jej mąż Steve, który towarzyszy jej w badaniu, mówi, że udział w nim wyrwał ich z rozpaczy po diagnozie.

Premier Andy Burnham (Partia Pracy), którego ojciec zmarł na chorobę Alzheimera we wrześniu, powiedział, że wie, jak to jest stracić bliską osobę z powodu demencji. „Dlatego jestem dumny, że to badanie rusza w Wielkiej Brytanii, tak aby najnowocześniejsze terapie mogły jak najszybciej trafić do pacjentów” – podkreślił.

Kilka leków w jednym badaniu

AD-SMART to wieloramienne i wieloetapowe badanie platformowe: kilka terapii testuje się jednocześnie, a wyniki porównuje z jedną grupą przyjmującą placebo. Uczestnicy mają więc większą szansę na otrzymanie aktywnego leku niż w tradycyjnym badaniu. Lek, który nie przynosi korzyści, można szybko wycofać i zastąpić nowym – takie podejście sprawdziło się już w badaniach nad nowotworami i chorobą neuronu ruchowego.

Pierwsze dwa leki – metforminę, stosowaną w cukrzycy typu 2, i atomoksetynę, stosowaną w ADHD – wybrał międzynarodowy zespół ekspertów. Według głównego badacza prof. Paresha Malhotry z UK Dementia Research Institute w Imperial College London oba mogą ograniczać stan zapalny w mózgu, który napędza neurodegenerację. Aby leki uznano za skuteczne, badanie musi wykazać, że korzystnie wpływają na myślenie i zdolność wykonywania codziennych czynności.

Zbyt długo badania nad chorobą Alzheimera posuwały się w tempie jeden lek, jedno badanie, jedna odpowiedź – czasem mijała ponad dekada, zanim wiedzieliśmy, czy znaleźliśmy coś, co działa – powiedział BBC prof. Malhotra.

1 200 uczestników w ponad 30 ośrodkach

Do badania zostanie zrekrutowanych 1 200 osób z łagodną lub umiarkowaną postacią choroby w ponad 30 ośrodkach w całej Wielkiej Brytanii. Działają już ośrodki w Cambridgeshire, Surrey, Londynie, Southampton i Edynburgu. Naukowcy spodziewają się zakończyć ocenę pierwszych leków w 2030 r., a w tym czasie zapewne dołączą kolejne terapie. Uczestnicy będą regularnie przechodzić badania kontrolne, w tym testy funkcji poznawczych. Osoby z potwierdzoną diagnozą mogą zgłosić chęć udziału na stronie internetowej badania AD-SMART.

Badanie prowadzą UK Dementia Research Institute i organizacja Alzheimer’s Research UK, a finansuje je brytyjski rząd. Jak podkreśla dyrektor ds. badań Alzheimer’s Research UK dr Sheona Scales, dla osób żyjących z chorobą Alzheimera „czas jest cenny”, a nowe możliwości leczenia są pilnie potrzebne.