Brytyjska emerytura na tle innych krajów – według OECD świadczenia niższe niż w większości bogatych państw, kobiety dostają o jedną trzecią mniej

Emerytury w Wielkiej Brytanii wypadają słabo na tle innych bogatych państw – wynika z danych Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), które przeanalizował nadawca publiczny BBC. Po opodatkowaniu świadczenia z emerytury państwowej i obowiązkowych programów zakładowych mają wynosić 54,2 procent przeciętnych zarobków, wobec średnio 63,2 procent w bogatych krajach. Jednocześnie w Wielkiej Brytanii szczególnie duża jest różnica między emeryturami kobiet i mężczyzn. Dyskusja toczy się w czasie, gdy Andy Burnham (Partia Pracy) zapowiada zmianę zasad waloryzacji emerytury państwowej.

Potrójna gwarancja do zmiany

Od 2011 r. emerytura państwowa rośnie według tzw. potrójnej gwarancji (triple lock) – co roku o najwyższy z trzech wskaźników: 2,5 procent, wzrost płac albo inflację. W efekcie świadczenia rosły znacznie szybciej niż zarobki pracujących. Ponieważ jednak szybko rosły też koszty mieszkania, ubóstwo wśród emerytów w ostatniej dekadzie nieznacznie wzrosło. Mimo to emeryci rzadziej niż rodziny z dziećmi czy osoby w wieku produkcyjnym żyją w ubóstwie relatywnym, czyli za mniej niż 60 procent dochodu typowego gospodarstwa domowego.

Utrzymanie potrójnej gwarancji kosztuje państwo miliardy funtów więcej, niż zakładano. Andy Burnham chce za kilka lat wprowadzić nowy system, w którym emerytura rosłaby co najmniej o inflację albo o 2,5 procent, bez automatycznego powiązania z przeciętnymi zarobkami. Jak zauważa BBC, oznacza to prawdopodobnie mniej hojne podwyżki, choć w dłuższym okresie świadczenie ma nadążać za wzrostem płac.

Jak wypadamy na tle innych krajów

OECD porównuje tzw. stopę zastąpienia, czyli wysokość typowej emerytury w relacji do przeciętnych zarobków. Szacunki dotyczą osób urodzonych na początku tego tysiąclecia, zarabiających przeciętnie, i zakładają system emerytalny w kształcie z 2022 r. Na tej podstawie sama podstawowa emerytura państwowa w Wielkiej Brytanii wypada nisko w porównaniu z innymi bogatymi krajami – nawet po uwzględnieniu automatycznego zapisywania pracowników do programów zakładowych (auto-enrolment).

Różnica maleje, gdy doliczyć dochody z innych emerytur zakładowych i prywatnych, częstszych w Wielkiej Brytanii niż gdzie indziej. Oznacza to jednak, że osoby utrzymujące się wyłącznie z emerytury państwowej są w gorszej sytuacji niż wielu emerytów za granicą.

Wydatki państwa i dług

Wydatki na emeryturę państwową mają przekroczyć 150 miliardów funtów rocznie – to najdroższe świadczenie w budżecie. Z innych danych OECD wynika jednak, że w relacji do wielkości gospodarki państwo brytyjskie wydaje na świadczenia emerytalne mniej niż przeciętny bogaty kraj. Jak zaznacza BBC, to kwestia wyborów politycznych – Wielka Brytania więcej przeznacza np. na powszechną służbę zdrowia. Do tego starzenie się społeczeństw sprawi, że według OECD wydatki na emerytury w wielu krajach mogą do 2060 r. gwałtownie wzrosnąć.

W Wielkiej Brytanii wzrost ma być mniejszy dzięki zmienionej potrójnej gwarancji, ale nadal może oznaczać więcej pożyczek. Już teraz co trzynasty funt wydawany przez rząd idzie na odsetki od długu. Kraje z hojniejszymi emeryturami, takie jak Włochy, musiały się mierzyć z presją na reformy.

Kobiety z niższymi emeryturami

Luka emerytalna między płciami to różnica między średnią emeryturą mężczyzn i kobiet w wieku 65 lat i więcej. W większości bogatych krajów wynosi ona około 22,8 procent na korzyść mężczyzn. W Wielkiej Brytanii kobiety dostają zwykle emeryturę o jedną trzecią niższą niż mężczyźni, głównie z powodu dużej roli emerytur prywatnych – choć najnowsze dane OECD dla Wielkiej Brytanii pochodzą z 2021 r. Kobiety częściej przez całe życie zawodowe zarabiały mniej, robiły przerwy w karierze lub pracowały na część etatu.

Jak podsumowuje BBC, emerytura państwowa z biegiem lat stała się hojniejsza, ale kto chce na starość żyć na poziomie emerytów z innych krajów, powinien oszczędzać – jeśli tylko może i jeśli nie jest na to za późno.